Barok, gotyk i renesans w jednym miejscu – niezwykły kościół w Wojanowie

#image_title

Pierwsze wzmianki o kościele w Wojanowie pochodzą z 1318 roku. Możliwe, że wcześniej istniała tu drewniana świątynia, być może już w 1281 roku.

Obecna budowla powstawała etapami, najprawdopodobniej od początku XIV wieku. W pierwszej fazie wzniesiono główną część, w drugiej – nowe sklepienie krzyżowo-żebrowe chóru. Znacząca przebudowa miała miejsce w połowie XVI wieku – wtedy dobudowano przybudówki prezbiterium i nawy, a także kaplicę grobową z oknami ozdobionymi maswerkami. Nad kryptą panów Wojanowa powstała loża patronacka, otwarta ku chórowi dwiema dużymi arkadami i doświetlona dwudzielnymi oknami z renesansowymi dekoracjami. Prawdopodobnie wówczas wzniesiono też kwadratową wieżę. Tak ukształtowana bryła kościoła, z wyraźnie wydzielonym niższym prezbiterium, wyższą, lecz krótką nawą, zachodnią wieżą i licznymi przybudówkami, należy do najciekawszych przykładów architektury wiejskiej w powiecie jeleniogórskim.

Około 1600 roku dobudowano do nawy północną, wydłużoną kruchtę z portalem zamkniętym półkolistą archiwoltą, zdobioną żłobkowaniem. W 1608 roku nawę nakryto nowym, kasetonowym stropem. Arkady loży patronackiej ozdobiono drewnianymi balustradami o architektonicznej formie z szeregiem półkolistych blend. Na jednej z balustrad umieszczono herby panów Wojanowa, na drugiej – właścicieli Dąbrowicy, należących do dwóch gałęzi rodu von Zedlitz.

W XVIII wieku przy południowej elewacji nawy wzniesiono kaplicę św. Agnieszki, z prostymi kamiennymi obramieniami okien, zabezpieczonymi kutymi kratami. W tym czasie przebudowano również okna kościoła, nadając im półkoliste zakończenia. Około połowy XVIII wieku przekształcono empory w nawie – balustrady zdobiono malowanymi wizerunkami świętych i scenami religijnymi w stylu barokowym, najpewniej autorstwa prowincjonalnego malarza.

Na przełomie XIX i XX wieku przeprowadzono gruntowny remont. Wymieniono lub odnowiono podpory empor, podciągi stropu i wzmacniające je słupy. Wieżę przykryto nowym hełmem w stylu neoromańskim.

We wnętrzu zachowało się wiele cennych elementów wyposażenia. Na belce łuku tęczowego oddzielającego nawę główną od prezbiterium umieszczono późnogotycką grupę rzeźbiarską z drugiej połowy XV wieku, przedstawiającą Ukrzyżowanie – z postaciami Chrystusa, Maryi i św. Jana Ewangelisty. Na północnej ścianie prezbiterium widoczne są dwie renesansowe loże kolatorskie z malowanymi kartuszami herbowymi.

W centrum prezbiterium znajduje się barokowy ołtarz z przedstawieniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i Trójcy Świętej. Ambona z 1607 roku jest bogato zdobiona postaciami ewangelistów i proroków – zarówno na koszu, jak i baldachimie. Południową ścianę prezbiterium zajmuje nagrobek Ulricha Schaffgotscha z 1563 roku, przedstawiający klęczącego zmarłego.

Na uwagę zasługują również: barokowy prospekt organowy na drewnianej emporze, kamienna chrzcielnica, polichromowane ołtarze, olejne obrazy (w tym owalny wizerunek Matki Boskiej) oraz zabytkowe naczynia liturgiczne. W kaplicy za prezbiterium zachowały się drewniane drzwi renesansowe, zdobione ornamentem groteskowym. W kaplicy południowej znajduje się ołtarz św. Agnieszki.

W zewnętrznej części, na murze między nawą a wieżą, znajduje się zespół dziesięciu płyt nagrobnych i epitafiów renesansowych z lat 1503–1633, należących do członków rodów von Zedlitz i von Schaffgotschów. Drugi zespół płyt zachował się w kaplicy grobowej wewnątrz kościoła, gdzie znajduje się również sarkofag. Dawny cmentarz otacza kamienny mur z bramą.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *